PlantProfiel: Gewoon Jakobskruiskruid

Gewoon jakobskruiskruid is bezig aan een ware opmars. Het is een echte verkenner van verschraald land die het ook langs rivierdijken, spoorwegen en op bouwterreinen goed doet.

Gewoon Jakobskruiskruid
Jacobea vulgaris

  • Bloeitijd van juni tot oktober
  • Hoogte tot 90 cm
  • Inheems
  • Tweejarige plant
  • Heldergele straalbloemen
  • Belangrijke insectenplant
  • Houdt van een zonnige plek, maar komt ook in de halfschaduw tot bloei.
  • Kan goed tegen droogte

Plant, gewoon jakobskruiskruid

Oei, oei, het jakobskruiskruid promoten. Dat is vragen om boze reacties.
Er bestaat nog steeds het misverstand dat deze belangrijke insectenplant uitgeroeid moet worden, omdat hij dodelijk kan zijn voor paarden en koeien. Dit is hij echter alleen in gedroogde vorm, als hooi. Bij leven is hij even giftig, maar herkennen dieren de plant als zodanig en grazen er keurig omheen. In het hooi wordt de plant helaas niet herkend en kan bij grote hoeveelheden consumptie inderdaad tot de dood leiden.

De oplossing: geen hooi uit de buitengebieden als veevoeder gebruiken en zorgen voor een evenwichtige begrazing. Overbegrazing kan leiden tot kale plekken. Dat is precies waar een zaadje van het gewoon jakobskruiskruid zich thuis voelt om te kiemen. Zaden worden door de wind verspreid, maar over niet meer dan een afstand van 25 meter. Dus het omliggende gebied maaien net voordat de planten in het zaad komen, is daarnaast een goede methode om het jakobskruiskruid buiten te sluiten. In de weilanden met aaneengesloten raaigras die tegenwoordig als hooiland worden gebruikt – de zogenaamde groene biljartlakens – maakt het gewoon jakobskruiskruid hoe dan ook geen kans om zich te vestigen.
Steekt de plant toch op een ongewenste plek de kop op, dan kun je de wortelrozetten uitsteken. Dit is echter een arbeidsintensief karwei. Het beste is om de bodem een aantal jaren met rust te laten, dan verdwijnt deze pionier vanzelf.

En na aandacht voor de bezwaren nu over tot promotie van deze mooie en nuttige plant.

Gewoon jakobskruiskruid is bezig aan een ware opmars. Waar hij van nature houdt van open, wat droger grasland, zie je hem nu hele snelwegbermen geel kleuren in de zomer. Ook op de door stikstof vergraste heidevelden kom je het gewoon jakobskruiskruid steeds vaker tegen. Het is een echte verkenner van verschraald land die het ook langs rivierdijken, spoorwegen en op bouwterreinen goed doet. De plant kenmerkt zich door zijn hoogte en de helgele bloemtuilen. De donkergroene gelobde bladeren vormen een mooi contrast.

Praktijk Gewoon Jakobskruiskruid

Het zaad van het gewoon jakobskruiskruid ontkiemt in het najaar. De plant vormt dan rozetten met grote wortelstelsels die het jaar daarop zullen bloeien. Die wortelstelsels vormen een soort klonen, waardoor het aantal bloeistengels dicht bij elkaar staat en als helgeel zonlicht opvlamt in de berm. Heeft hij het naar zijn zin, dan kan hij meer dan een meter hoog worden.
Gewoon jakobskruiskruid komt het beste tot zijn recht onder een niet te schaduwrijke boomspiegel of in een zonnige geveltuin waar hij de ruimte krijgt.

Pluspunten Gewoon Jakobskruiskruid

Bermen waar het gewoon jakobskruiskruid groeit, zijn van juni tot oktober ware insectensnelwegen geworden. Dankzij de lange bloei van de plant kunnen insecten daar in de nazomer, als veel andere planten al uitgebloeid zijn, terecht voor voedsel. Dit hebben ze hard nodig voor hun trektocht naar het zuiden, zoals de atalanta(vlinder). Of om als vlinder te overwinteren op vorstvrije plekken binnenshuis, zoals de dagpauwoog.

De voor koeien en paarden giftige alkaloïden in het gewoon jakobskruiskruid zijn voor veel insecten juist onontbeerlijk voor hun stofwisseling.
Er zijn meer dan 150 Nederlandse soorten insecten bekend die hun voedsel halen uit het gewoon jakobskruiskruid. Daarvan zijn 77 soorten geheel afhankelijk van de plant voor nectar of om eitjes op te leggen. Behalve wilde bijen zijn dit (zweef)vliegen en dagvlinders. Een derde van deze soorten staat op de Rode Lijst. Ze zijn kwetsbaar omdat hun leefgebied wordt bedreigd. Voor al deze soorten is de toename van het jakobskruiskruid goed nieuws. De plant levert daarmee een grote bijdrage aan de biodiversiteit.

Op het gewoon jakobskruiskruid kun je hele kolonies vrolijk geel met zwart gestreepte rupsen – zogenaamde zebrarupsen – aantreffen. Deze kunnen in korte tijd de plant volledig kaalvreten. Daarna verpoppen ze zich tot de prachtige rood met zwarte sint-jacobsvlinder. Een nachtvlinder, die zich overigens ook overdag laat zien. De rups en daardoor ook de vlinder zijn oneetbaar voor insectenvangers vanwege het in hun lijf opgeslagen gif uit de plant. Dit maken zij duidelijk door hun geel/zwarte respectievelijk rood/zwarte verschijning.

Geschiedenis Gewoon Jakobskruiskruid

De naamgever van de plant is de heilige Jacobus, van wie de feestdag op 25 juli wordt gevierd. Die valt samen met het hoogtepunt van de bloei van het gewoon jakobskruiskruid. Tegenstrijdig genoeg is deze Jacobus de beschermheilige van … paarden.

Blog door Jojo.

Heb je een opmerking of een vraag? Laat het ons hieronder weten.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Wij versturen met: verzendmethoden
Betaalwijzen: betaalmethoden