“Goede” of “foute” zaden in een zaadbom?

“Goede” of “foute” zaden in een zaadbom?

Heerlijk is dat, naar buiten gaan om bloembommen te gooien, in het besef dat je goed bezig bent. Want meer bloemen betekent meer insecten en vogels. Goed bezig? Maar wat als je nu per ongeluk een negatief effect hebt op planten en dieren? Het zou kunnen gebeuren als je ‘foute’ zaden gebruikt… In dit artikel gaan we dieper in op bloembombarderen en de keuze van bloemenzaden.

Een paar dagen geleden kopte de NRC: “Fleurige zaadmengsels bedreigen Nederlandse flora”. In veel zadenmengsels en zaadbommen die je in de winkel kunt kopen ‘voor de bijen’ zitten mooie kleurrijke bloemen. Niets mis mee denk je op het eerste gezicht. Helaas zijn deze zaden vaak ‘exoten’, ze komen niet van oorsprong in ons land voor. Deze planten kunnen schadelijk zijn voor inheemse planten, dat zijn de planten die van nature in ons land voorkomen. En veel van die inheemse planten zijn al bedreigd (ze staan op de ‘rode lijst’). Natuurliefhebbers noemen deze mengsels dan ook ‘carnavalsmengsels’.

Hoezo zijn planten schadelijk voor planten?

Ze staan stil op hun plek, het is een vreemd idee dat planten een bedreiging kunnen vormen. Toch is het zo. Als bijvoorbeeld een korenbloem uit Oost-Europa kruist met een inheemse korenbloem dan verandert in de planten die daaruit groeien het genetisch materiaal. Langzamerhand verliezen we de soorten die ‘eigen’ zijn aan onze natuur.

Als het gaat om biodiversiteit denk je misschien als eerste aan een zo groot mogelijke variatie in planten en dieren. Maar biodiversiteit is ook iets anders: variatie in het genetisch materiaal bínnen soorten. De ene klaproos is genetisch de andere klaproos niet. Hoe meer diversiteit er in het genetisch materiaal is, hoe beter de een soort zich kan aanpassen aan veranderende omstandigheden. Om die reden is het onwenselijk dat populaties planten die alleen in een bepaalde regio voorkomen kruisen met op het oog dezelfde planten uit een andere regio. Ze verliezen dan hun eigenheid. En hoe meer ‘eenheidsworst’, hoe minder biodiversiteit.

Een tweede probleem zijn de ‘invasieve exoten’. Dit zijn plantensoorten die van nature niet in Nederland voorkomen. Als ze in de natuur terechtkomen dan kunnen ze zo erg gaan woekeren dat ze andere planten kunnen verdringen. De Japanse duizendknoop is een berucht voorbeeld, maar ook de Amerikaanse vogelkers is een invasieve exoot.

Zaaien met beleid

Betekent dit dat je er niet op uit kunt trekken om bloemen te zaaien of te bloembombarderen? Nee hoor, ga vooral op pad! Je moet met dit verhaal in je achterhoofd alleen twee belangrijke regels kennen:

  1. hou het bij de bebouwde kom
  2. gebruik geen invasieve exoten

Hou het bij de bebouwde kom
In het buitengebied loop je het meeste kans om soorten in de natuur te verstoren. Bloembommen zijn bedoeld om rommelstukken in de bebouwde kom waar je niet bij kunt te kunnen vergroenen. Veel van onze geliefde tuinplanten zijn exoten. Denk bijvoorbeeld aan de stokroos (bijna onze nummer 1 guerrilla plant!) en de goudsbloem. Wat ons betreft kun je die gewoon blijven gebruiken in je guerrilla activiteiten. Maar niet in de natuur.

Houd het lekker bij de bebouwde kom. Zo hebben we er allemaal het meeste lol van. Wij mensen, en ook de insecten waar we het voor doen.

Geen invasieve exoten
Gebruik in het tuinieren überhaupt geen invasieve exoten. Dump ook geen tuinafval in de natuur. Op de website www.tuinernietin.nl vind je heel veel informatie. Ze geven een overzicht van invasieve exoten, en ook van alternatieve (tuin)planten.

Guerrilla gardeners bloembommen: inheems en gifvrij

De akkerbloemen in de bloembommen van de guerrilla gardeners

In onze zakjes met zaden en onze bloembommen zitten zaadjes van Cruydt-Hoeck, een leverancier die inheemse zaden en planten kweekt uit planten die ook echt uit ons land komen. Een extra reden om deze zaden te gebruiken is dat ze gifvrij zijn. Daar hebben we het nog niet eens over gehad in dit artikel, maar ook gif wil je niet op zaden. Dat gif komt in de planten terecht en via de bloemen weer in wilde bijen. Uit onderzoek blijkt dat ze hier ook echt last van hebben.

Het Levend Archief
Om ervoor te zorgen dat de genetische diversiteit van wilde planten niet verloren gaat is er het ‘levend archief’. Dit is een stichting die zorgt voor het bewaren van planten in een Nationale Zadencollectie. De stichting is een initiatief van diverse organisaties. Als guerrilla gardeners hebben we hier ook contact mee.

Meer verdieping?

Bloembom workshop in een handomdraai

Bloembom workshop in een handomdraai


Deze vraag krijgen we heel vaak: “Kunnen jullie ook een workshop bloembommen maken komen geven?” Natuurlijk kan dat! Maarre, is het niet leuker om het zelf te doen?
We hebben hierover flink nagedacht en zijn trots om je de ‘spullenbox’ te presenteren! Deze kun je bij ons huren. Tadaa!

In de ‘spullenbox’ vind je alle materialen die je nodig hebt als je met een grote(re) groep bloembommen wil maken. Het is speciaal gemaakt voor wie tijdens een buurtfeest, festival of in een schoolklas aan de slag wil voor de bij. 

Nu hoef je niet een dag te besteden aan het verzinnen hoe je het gaat aanpakken, en waar je alle spullen vandaan haalt. 🙂

Deze zomer waren we druk met het ontwikkelen van de box. Charly vond bij de kringloop prachtige bakken en lepels. We houden van al die verschillende kleuren en vormen! Bij een bevriende cateraar kreeg ze eierdozen.

Jenny schreef een handleiding waarin ze haar eigen ervaringen verwerkte én ook de tips en tops die ze kreeg van workshop-gevers uit de Guerrilla Gardening community. We maakte een nieuwe – makkelijker te begrijpen – instructie voor kinderen en mooie wervingsborden. Marly dacht mee over de logistiek van de verzending en zal de box ook versturen.

Want… de ‘spullenbox’ kun je bij ons huren. We willen immers niet werken met wegwerpmaterialen, maar mooie materialen die steeds door een nieuwe enthousiaste groep te gebruiken zijn. Voor 35,09 euro krijg je de spullenbox thuis. Laat je niet van de wijs brengen door het bedrag wat je in de webwinkel ziet: 85,09 euro. In dit bedrag is ook 50 euro borg inbegrepen. De borg krijg je terug wanneer we de box veilig weer terug hebben.

Omdat je soms zelf klei, compost en zaadjes hebt – of daar makkelijk aan kunt komen – stoppen we deze niet standaard bij de spullenbox. Naast de spullenbox kun je ook los de klei, compost en zaadjes voor een grote groep bij ons kopen.

Enne, o ja, de zaadjes in onze bloembommen zijn ook geschikt om in het najaar te zaaien. Dus geen reden om tot het voorjaar te wachten. 

Vooralsnog hebben we één box gemaakt. We zijn heel erg benieuwd wat de reacties op deze box gaan zijn. Als er veel enthousiasme is zullen we er meer maken!

Wat denk je, is het een goed idee, zo’n spullenbox?

Praktische tips voor een workshop bloembommen maken

Praktische tips voor een workshop bloembommen maken

Dus je wilt een kinderfeestje of les of buurtactiviteit opfleuren en spannend maken met een workshop bloembommen? In een eerdere blog schreven we al uit hoe je bloembommen maakt. In deze blog nemen we je specifiek mee in de praktijk van de workshop.

In de onderstaande tekst gaan we er vanuit dat je 1) de workshop voor kinderen geeft en 2) gebruik maakt van ons workshop-pakket bloembommen maken. Maar ook als je dat niet doet zal er genoeg nuttige info in staan om een knallende workshop te geven!


Om tevoren over na te denken

Samen ontdekken hoe bloembommen maken gaat is leuker dan alleen.

Hoe jonger de kinderen, hoe meer hulp je zult kunnen gebruiken. Het is makkelijker – en gezelliger – om wat meer volwassenen / ouders mee te vragen.

Wil je de kinderen tijdens de workshop laten samenwerken, of heb je liever dat ze alleen werken? De papieren stap-voor-stap instructie in het workshop-pakket gaat ervan uit dat je de ingrediënten in 5 delen verdeelt. Werken de kinderen alleen dan heb je dus een pakket per 5 kinderen nodig. Werken ze in tweetallen samen dan is een pakket voldoende voor 10 kinderen.

Wat moet je meenemen?

Kinderfeestje!
  • Klei, compost en bloemenzaadjes voor de bommen zelf. Dit is de inhoud van ons workshop-pakket. Als je wilt kun je hier ook chilipoeder aan toevoegen (houdt nare beestjes op afstand), maar dat hoeft niet. Je kunt natuurlijk ook ‘gewone’ (rivier)klei gebruiken en compost uit je tuin. Onze ervaring is dat rode kleipoeder het fijnste werkt, daarom is dat wat we in onze pakketten stoppen.
  • Water. Heb je geen kraan op de plek van je workshop? Neem dan water mee. Bidons of Doppers zijn hiervoor handig. Voor de bloembommen heb je maar heel weinig water nodig. Het is wel handig meerdere volle flessen mee te nemen voor het handenwassen.
  • Eierdozen. Onze ervaring is dat eierdozen perfect zijn om de ronde balletjes goed beschermd te bewaren. Ieder ander bakje of doosje is overigens ook goed.
  • Kommen. Het kan een beslagkom zijn, maar je kunt ieder waterbestendig bakje gebruiken dat je wilt.
  • Lepels: eetlepels en theelepels.
  • Hoeft niet, maar wel leuk: plantjes met bloemetjes. Het duurt een tijdje voordat de bloembommen zullen bloeien. Fleur de workshop meteen op door plantjes met bloemetjes mee te nemen die ieder kind na afloop meekrijgt.
  • Handdoeken of natte doekjes. Voor (tegen!) die smerige handen.
  • Wat je verder nodig hebt voor een fijne tijd 😉 Wat lekkers en drinken voor al die kiddo’s?

De tips voor de workshop

Vieze handen gegarandeerd!
  • Deel de papieren stap-voor-stap instructie uit aan de kinderen. Per bak bloembommen 1 instructie.
  • Verdeel zelf de ingrediënten of laat de kinderen zelf de hoeveelheden bij elkaar scheppen. Let er daarbij op dat ze een afgestreken lepel pakken. Als ze gaan hopen heb je onvoldoende ingrediënten!
  • De kinderen grijpen snel naar het water en vergeten daarbij soms om de bloemenzaadjes toe te voegen. Check dus voor ze de bloembommen gaan rollen of ze wel de zaadjes hebben toegevoegd 🙂
  • Over water gesproken. Niets blijkt leuker dan lekker veel water toevoegen. Al heel snel heb je per ongeluk teveel toegevoegd. Laat je workshop deelnemers steeds hele kleine beetjes in de kom doen, roeren, en dan weer wat meer toevoegen. Is het toch te nat? Geen man overboord: ook drekkige ‘hoopjes’ drogen vrij snel in de eierdoos en zijn prima bloembommen. Heb je nog ingrediënten over dan kun je ook extra klei en compost toevoegen om de massa weer droger te maken. Of misschien is er ook een naburige nog droge kom waarmee je alles kunt ‘middelen’?
  • De akkerbloemzaadjes die in onze pakketten zitten kiemen het beste als ze redelijk aan de oppervlakte van de bommen zitten. Vandaar onze tip om redelijk kleine bommen te maken. Zo ongeveer 2 centimeter in diameter. Deze bloembommen zijn dus heel klein! Je kunt bijvoorbeeld een knikker – de ‘bonk’ – meenemen als voorbeeld. Voor kleinere kinderen is het maken van kleine bommen lastig. Maken ze grotere bommen dan heb je er aan het einde in totaal dus minder.
  • Laat ze de bommen een beetje afplatten, vliegende schotels! (Bij het gooien blijven ze dan makkelijker liggen).
  • Ontstaat er paniek rond de eierdozen omdat er 10 putjes in de eierdoos zitten, en er zo’n 20 bommen per kom gemaakt worden? No worries: de bommen kunnen prima naast elkaar in de doos rusten.
  • MOET je de bommen laten drogen? NEE! Als je wilt kun je ze meteen ter plekke al gooien.
  • Organiseer een ‘gooimoment’ als het je idee is om een openbaar terrein op te vrolijken met bloemetjes. Als je het aan de kinderen zelf overlaat nemen ze het liefst alles mee naar huis voor de achtertuin 🙂

….

Om de activiteit verder aan te kleden

Er zijn zoveel dingen te doen om deze workshop nog leuker te maken. Wat mogelijkheden:

Kant en klaar workshop-pakket

De inhoud van het workshop-pakket.

In onze webwinkel kun je een workshop-pakket voor het maken van bloembommen kopen.

Wat zijn jouw ervaringen?

Mis je in de tekst hierboven een belangrijke tip? Heb je een suggestie voor een leuke film, quiz of andere activiteit om de workshop aan te kleden? Kom je toch nog ergens niet uit? Laat het ons weten in de reacties hieronder!

Bloembom test #3: granaten

Bloembom test #3: granaten

Bloeien mooi –
onhandig voor guerrilla gardenen

Je ziet ze in de winkel liggen: papieren granaten met kleurige kartonnen wikkels. Voor 5 euro koop je zo’n granaat gevuld met zaadjes. Heel mooi en superleuk om te geven. De guerrilla gardeners crew ging het experiment aan. Met als conclusie: nee, voor guerrilla gardenen zijn deze granaten niet handig. Maar ze geven veel planten!

Mei 2018 – In de wereldwinkel in Utrecht kopen we 3 soorten granaten: de ‘urban bloomer’, de ‘pollinator/beebom’ en de ‘firebom’. We bekijken:

  • Wat zit er in zo’n granaat?
  • Hoe (on)handig is het voorbereidende werk?
  • Hoe makkelijk is het gooien?
  • Wat groeit er uit de granaat?

Wat zit er in zo’n granaat?

Natuurlijk zijn we heel nieuwsgierig wat dit is. Dus als eerste peuteren we de stop uit de granaat en bekijken de inhoud. Je ziet organisch materiaal en witte- en goudkleurige korreltjes. Zaden zijn niet te zien. De inhoud weegt in twee van de bommen 7 gram, in de derde is het 9 gram inhoud.

Hoe (on)handig is het voorbereidende werk?

Dit is de stap die het minst succesvol zal blijken, en bij het guerrilla gardenen ellende zal opleveren. Volgens de instructies moet je de granaat vullen met water, tot hij zowel binnen als buiten volledig nat is. Dat moet je doen door steeds wat water toe te voegen en tussendoor 10 seconden te wachten. Het duurt echter lang voordat die buitenkant volledig nat is.

De urban bloomer is onze eerste poging. We gieten, en wachten, en gieten, en wachten. Het water sijpelt steeds langzaam uit de granaat. Dus we blijven gieten, en wachten… De korrels die in de granaat zitten drijven op het water en vloeien samen met het water uit de granaat wanneer we de deze bijvullen. Gelukkig staat de granaat op een schoteltje en kunnen we de inhoud dus opscheppen en terugstoppen. Maar als na twintig minuten de buitenkant van de granaat nog steeds niet nat lijkt zijn we moe van het steeds kleine beetjes bijgieten. Dan maar stoppen.

Ook bij de ‘pollinator’ duurt het vullen heel lang. Een half uur lang gieten we steeds kleine beetjes in de granaat. We hebben wel iets meer succes dan bij de urban bloomer omdat deze granaat wel aan de buitenkant nat lijkt te worden. Helaas gebeurt dat niet gelijkmatig. Doordat een kant van de granaat nat wordt, en de andere kant droog blijft zakt het geheel scheef.

De ‘firebom’ wordt juist heel snel nat, het water druppelt er aan de buitenkant uit. Na vijf minuten ligt onze granaat in een plas water en is hij gebarsten.

Kortom, het kost veel tijd om de granaat gebruiksklaar te krijgen. We zijn blij dat we niet buiten staan, bij een openbaar terrein waar we de granaat op willen gooien. Naast de tijd die we daar – ongemakkelijk – door zouden hebben moeten brengen , zouden we ook nog eens met een paar uit elkaar gevallen granaten in de handen hebben gestaan…

Hoe makkelijk is het gooien?

Tijd voor het echte werk – gooien! Dit gaat al wat beter. De instructie zegt dat we ervoor moeten zorgen dat de granaat openbarst bij het gooien – of bij het neerleggen. OK!

De twee granaten die nog intact zijn gooien we met een ferme klap op de aarde. De urban bloomer – die aan de buitenkant ook niet nat leek – barst niet open. Bij een tweede poging schuiven de twee helften een beetje van elkaar. De pollinator barst meteen open aan de kant die kleddernat is.

De firebom was al stuk, die leggen we maar netjes neer op de aarde.

Wat groeit er uit de granaat?

Het laten groeien van de granaten blijkt het meest succesvol van de stappen. Door het open laten barsten van de granaten is de inhoud al verspreid over de aarde. Er komen snel veel plantjes uit. De urban bloomer en firebom gaan als een speer. De pollinator / beebom blijft hierbij vergeleken iets achter.

Na een paar dagen beginnen de granaten al te ontkiemen. Na drie weken zijn er zoveel plantjes opgekomen dat ze niet te tellen zijn. Ze zijn 8 tot 15 cm hoog. Na een maand zijn de plantjes 15 tot 30 cm.

Na 5 weken zien we de eerste bloemknoppen aan de plantjes. Na anderhalve maand maand zijn de plantjes 35 tot 50 cm hoog. De eerste plantjes zijn gaan bloeien: korenbloem!

juli 2018 – de rest van het experiment loopt stuk op de ontzettend hete zomer. Alle plantjes verdorren.

januari 2019 – De plantjes blijken niet dood! Bij guerrilla gardeners HQ staan de granaten in het bloembom-experimenteercentrum. In alle potten staan kleine groene plantjes. Wie weet welke bloemen komend groeiseizoen nog zullen uitlopen!